Top Menu

» Νηστεία ο των αγγέλων βίος εστίν,ο δε χρώμενος ταύτης,αγγελικόν βίον έχει εν εαυτώ.» Μέγας Βασίλειος

Όταν το 325 μ.Χ. Στη Νίκαια της Βιθυνίας συγκλήθηκε η Α” Οικουμενική Σύνοδος από τον Μέγα Κωνσταντίνο, ένα μόλις χρόνο από την ίδρυση της Κωνσταντινούπολης από τον ίδιο, και χωρίς να έχει ακόμη ασπασθεί επίσημα το Χριστιανισμό, με στόχο να αντιμετωπισθούν οι “αιρέσεις”της νέας θρησκείας και άλλα ζητήματα εκκλησιαστικής ευταξίας, κανένας ίσως δε μπορούσε να σκεφθεί, πως κάποιες αποφάσεις θεολογικού χαρακτήρα θα επηρέαζαν βαθύτατα τις ατομικές διατροφικές συμπεριφορές των ανθρώπων (χριστιανών). Σ” αυτή λοιπόν τη Σύνοδο καθορίστηκε ένα σαρανταήμερο χρονικό διάστημα πριν το Πάσχα κατά το οποίο ο πιστός παύει να καταναλώνει κρέας κυρίως αλλά και σε μικρότερα διαστήματα, λιπαρές ουσίες όπως λάδι και βούτυρο. Όσον αφορά το κρέας αυτό είχε να κάνει με την αποκήρυξη των ειδωλολατρικών ζωοθησειών και το σεβασμό στην αιματηρή Σταύρωση του Ιησού. Έτσι γεννήθηκε ο πρώτος διατροφικός κώδικας πίστης που έμελλε με την επέκτασή του να καθορίσει και να διαμορφώσει το διατροφικό βίο εκατομμυρίων χριστιανών ανά τον κόσμο. Σ΄ αυτήν εξάλλου την προϊστορία “ακούμπησε” και η μεσογειακή διατροφή, τουλάχιστον όσον αφορά τους χριστιανικούς πληθυσμούς. Η μεταφυσική τώρα διάσταση της νηστείας έχει να κάνει με την απομάκρυνση από ένα σύνολο υλικών απολαύσεων και ευδαιμονιών με κυρίαρχη την πανγευσία του φαγητού και την ψυχική συμπόρευση στο Θεϊκό θάνατο για μια νέα πνευματικότητα. Στους 2-3 πρωτοχριστιανικούς αιώνες, οι πιστοί στη διάρκεια της νηστείας- που είναι ακόμη αθέσπιστη- τρώνε μια φορά την ημέρα, απέχουν από κρέας και καταναλώνουν λάδι μόνο την Κυριακή. Η ξηροφαγία Τετάρτη και Παρασκευή χρονολογείται από τον δεύτερο αιώνα και τηρείται επίσης σε κάθε παραμονή εορτής. Παρά την πλατιά και ανεπίσημη λαϊκή εφαρμογή στο χριστιανικό κόσμο της νηστείας, αυτή καθιερώνεται πιο αυστηρά από το 1000 μ.Χ.. Η σύνθεση των διατροφικών προτύπων για ένα χριστιανό, βρίσκεται πολύ κοντά στο αρχέγονο διατροφικό μοντέλο του Έλληνα. Δηλαδή πολλά λαχανικά, όσπρια, ψάρι, ψωμί, φρούτα και λάδι. Ενώ η απουσία ζωικής πρωτεΐνης καλύπτεται από τους ξηρούς καρπούς και η ποθητή αίσθηση- γεύση του λιπαρού με τη γεύση του γλυκού, όπως σταφίδες, μέλι, πετιμέζι και τον βασιλιά του σαρανταήμερου τον ταχινένιο χαλβά. Η θρησκευτική εγκράτεια στη διάρκεια της νηστείας πρέπει να εφαρμοσθεί από ανθρώπινους οργανισμούς, που αν τους στερήσεις, μαζί με το λιπώδες και το γλυκό, τότε η εγκράτεια κινδυνεύει να διαρραγεί. Γι” αυτό στη διάρκεια της νηστείας οι τροφές οι τροφές με γλυκιά γεύση κυριαρχούν (π.χ. παστέλια, μέλι με καρύδια, χαρουπόμελο κ.λ.π.). Ας μην ξεχνάμε ότι σε μια απεργία πείνας το ζαχαρόνερο μπορεί να σε κρατήσει στη ζωή για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αλλά και το Ισλάμ στο τέλος κάθε μέρας στη διάρκεια του Μπαϊράμ, θριαμβεύουν τα σεκέρ-παρέ, οι χουρμάδες κάθε ηδυφαγο. Η λέξη νηστεία προέρχεται από το αρνητικό νε και το ρήμα εδώ=τρώγω, εξ ου και έδεσμα. Μια συνταγή νηστίσιμη που έχει και γαστρονομικό ενδιαφέρον είναι ένα μοναστηριακό πιάτο με τα γνωστά ντολμαδάκια με αμπελόφυλα. Το καινούργιο εδώ είναι ότι δε βάζουμε καθόλου λάδι και το φαγητό μαγειρεύεται με 4-5 κουταλιές ταχίνι αραιωμένο με νερό, σε σιγανή φωτιά,που δίνει στο τέλος ένα έξοχα αρωματικό πιάτο με πρωτεϊνούχα , από τον πολτό του σουσαμιού, σάλτσα. Ακόμη ένα σπουδαίο νηστίσιμο πιάτο είναι μια αλάδωτη φασουλάδα που κάνουν στη Δυτική Μακεδονία και που τη λιπαρότητά της την εξασφαλίζει με μπόλικα θρυμματισμένα καρύδια που βράζουν μαζί με τα φασόλια Και μη ξεχνάμε τον Αγιορίτικο καφέ. Μόλις τον σερβίρουμε ζεστό στο φλιτζάνι ρίχνουμε κι ανακατεύουμε ένα κουταλάκι ταχίνι…

ΚΑΛΗ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ

Μιχάλης Ζευγουλάς

εξωτερικος  συνεργάτης του Εθνολογικού Μουσείου Θράκης στα θέματα διατροφής

Χωρίς σχόλια μέχρι στιγμής.

Σχολιάστε